Het verwondert inmiddels niemand meer: de vele Vlamingen die Nederlandse cabaretprijzen in de wacht slepen. Twee van de drie finalisten op de 32ste editie van het Leids Cabaretfestival waren afkomstig uit Vlaanderen: de Antwerpse (inmiddels in Gent wonende) ex-taxichauffeur Jeroen Leenders kreeg de grote juryprijs. Amsterdammer Emilio Guzman de publieksprijs. Antwerpenaar Bart Cannaerts ging met lege handen maar met een goed rapport naar huis. – Door Liv Laveyne –

“Nederland vervlamiseert! De Vlamingen pakken ons werk af!” kreet Emilio Guzman die zich in de finale gesandwicht zag tussen Jeroen Leenders en Bart Cannaerts. Het lijkt er inderdaad steeds meer op: het Leids Cabaretfestival, één van de meest prestigieuze Nederlandse cabaretfestivals, werd de afgelopen jaren gedomineerd door Vlamingen en betekende een duw in de rug voor onder andere Wim Helsen, Alex Agnew, Roy Aernouts, Intgeniep, Ter Bescherming van de Jeugd en Iwein Segers. Ook editie 2010 was België boven. De jury sprak van een sterk deelnemersveld waaruit nog maar eens de opmars van de Zuiderburen bleek. “De Belgen tonen hoe er verfrissend en vernieuwend met de term cabaret kan worden omgegaan, krab jullie maar achter de oren, Nederlanders!” zei jurylid Colette Notenboom, die in 1999 samen met de Vlaamse zangeres Eva De Roovere als het duo Eeef en Coo het Leids Cabaretfestival won.

Actie tomaat!

Die opmerking van de jury gaat zeker op voor winnaar Jeroen Leenders. Leenders, die eerder dit jaar ook al in de finale van Comedy Casino Cup stond, verzint schijnbaar ter plekke zijn grappen en debiteert zonder enige angst of schuchterheid. Bovendien durft hij risico’s nemen, zoals ook nu weer door in de finale met totaal nieuw materiaal af te komen. Leenders onderwerpt zich aan geen enkele wet en nog het minst aan zichzelf, maar wat meer is die renegade-attitude toont zich ook steeds meer inhoudelijk. Sinds Leenders zich door collega comedian Joost Vandecasteele laat coachen zijn zijn grappen scherper en maatschappijkritisch geworden. Zijn los grof geschut van weleer is een strakke mitrailleur over de kut-ness of life geworden: of het nu gaat om zijn eigen peutertrauma’s, de communicatieproblemen bij een walviskoppel dan wel over het ongemak als je dagdagelijks met terrorisme geconfronteerd wordt (het tomatenkraam op de markt van Bagdad). “Jeroen Leenders kan je niet navertellen , je moet hem gezien hebben. Er schuilt gevaar in deze man en dat is aantrekkelijk,” vond de jury.

Bart Cannaerts (winnaar Humo’s Comedy Cup 2007) bracht een stuk uit zijn debuutshow ‘Ik tel tot tien’, waarin hij onze maatschappelijke codes onder de loep neemt aan de hand van een spelletje verstoppertje. Nadeel van een fragment uit een show opvoeren is dat het publiek te vlug in een denken en een verhaal mee moet, waardoor Cannaerts’ act soms als een stukje toneel aanvoelde. Al wist hij dat gevoel wel te overstijgen met slimme taalhumor en een werkelijk overdonderende filosofische finale over de mens en zijn conformisme.

‘Vreemde’ eend in de bijt was Nederlander Emilio Guzman, broer van de bekende cabaretier Javier Guzman (die in 2002 het festival won voor Wim Helsen). Emilio gaat die familiebanden niet uit de weg, maar neemt de (niet zo evidente) liefde tussen zijn ouders als uitgangspunt. Zijn show is slim en gevarieerd opgebouwd, maar net daardoor ook vrij glad. Hoewel dit het meest persoonlijke verhaal in de finale was, werd het uiteindelijk het minst persoonlijk uitgevoerd, geroutineerd volgens het ambacht van het Nederlandse cabaret.

Want daarmee winnen Vlamingen: het Nederlandse cabaret heeft regeltjes die je kan leren, Vlamingen hebben hun regelloosheid, hun non-conformisme en zoeken de achterpoortjes van de ratio. Het is een deugd vindt ook Leenders. “Nederlanders hebben misschien meer verstand van hoe je een show in elkaar steekt, maar wij riskeren meer.”

De kut-ness of life

Nog geen drie jaar geleden stapte Jeroen Leenders, toen nog taxichauffeur, voor het eerst op een comedy podium. Sindsdien won hijCabaretesk 2008 en stond hij in de finale van 123 Comedy Award 2008 en Comedy Casino Cup 2009. Momenteel is hij ook regelmatig te horen in het radio1 programma ‘Leeflang’ en dit najaar debuteert hij met zijn show ‘Sorry, ik ben Jeroen Leenders’. Maar niettegenstaande dat omvangrijke palmares kwam de overwinning in Leiden toch als een verrassing. “Ik had het eerlijk gezegd al wat opgegeven, Bart en Emilio vond ik zo straf spelen in aanloop naar de finale, dat ik dacht: fuck iedereen, ik speel die finale gewoon voor de fun, voor mezelf, niet om de jury te pleasen. Ik heb nieuw materiaal uitgeprobeerd en stond relaxt op het podium. En dat heeft het ‘m kennelijk net gedaan.”